بدیهه سرایی در بین شعرا بخش ۲

بدیهه سرایی در بین شعرا بخش ۲

 

بدیهه سرایی در بین شعرا بخش ۲

 

            بطور کلی در میان بدیهه سرایی های ثبت شده بدیهه سرایی غیر واقعی و یا بدیهه سرایی هایی که دارای اعتبار کافی نیستند متعدد است و در پاره ای موارد بر بدیهه سروده شدن برخی از اشعار مورد تردید است.بدیهه سرایی بصورت مصراع و بیت و در قالب رباعی قطعه غزل قصیده و غیره گفته شده است.ظاهرا علت توجه فراوان به قالب قطعه در بدیهه سرایی نداشتن قافیه در دو مصراع بیت اول است که دست شاعر را در بیان معانی دقیقتر و تنگنای قافیه در شرایط مشکل باز میگذارد.در بدیهه سرایی غالبا کمتر به اشعار لطیف و زیبا بر می خوریم و در میان آنها اشعار ضعیف نیز به چشم می خورد.اما گاه در میان آنها اشعار عمیقی به چشم می خورد که فی البدیهه سروده شدن آنها انسان را شگفت زده میکند.

           بدیهه ابوالحسن میرزا ملقب به شیخ الرئیس از ادبای اوایل قرن چهاردهم هجری قمری است وقتی در مجلس دوستان در فصل تابستان و ماه تموز که هوا بسیار گرم بود میزبان او را به ظرفی بستنی پذیرا شد وی به بدیهه گفت :

      این رشته محبت هرگز گسستنی نیست                ما بسته تو هستیم حاجت به بستنی نیست

           بدیهه سراییهای ادیب الممالک

زمانیکه ادیب الممالک کمتر از ۱۰ سال داشت روز ی با پدرش به منزل حاج آقا محسن عراقی می روند میزبان برای امتحان روی خود را به کودک کرده این مصرع را می خواند و این مصرع را میخواند و مصرع دوم را از او میخواهد :

  زیباست عجب رویت زیباتر از آن مویت

ادیب الممالک میگوید :

نبود عجب ار افتد دل در خم گیسویت

***

                هنگامیکه ادیب الممالک جوان بوده   روزی در مجلس شاهزاده طهماسب میرزا مویدالدوله حاضر می شود بر زبان حاضران سخن از شعر و ادب خاصه بدیهه گویی می رود که یکی از ارکان مهم شاعری بدیهه گویی است قرار می شود طبع ادیب را آزمایش کنند شاهزاده این شعر ابوالفرج رونی را می خواند و بهمان وزن از ادیب قصیده ای می خواهد:

شه باز به حضرت رسید هین          یکران مرا بر نهید زین...

                   ادیب بر پای میخیزد و ارتجالا بهمان وزن قصیده ای در مدح طهماسب میرزا می سراید و می خواند و منشی شاهزاده یادداشت می کند اینک چند بیت از آن قصیده :

طهماسب خداوند راستین              دارد یم و کان در آستین

دریاز یسارش برد یسار              گردون به یمینش خورد یمین...

بالد زسرش رایت و کلاه            نازد به کفش  خامه و نگین

ای خامه تو موی مهوشان          ای نامه تو روی حور عین...

بر خلق تویی صاحب و عمید       بر شاه تویی ناصح و امین

 

                   حاضران پس از شنیدن قصیده بی اندازه مبهوت و متحیر شدند و شاهزاده ادیب الممالک را اکرام کرده می نوازد.

                 بدیهه ازرقی هروی برای طغان شاه :

                 روزی طغان شاه سلجوقی با یکی از ندیمان خود نردبازی  می کرد چون نوبت به او رسید در ان حال به دو شش احتیاج داشت چون کعبتین(دو طاس نرد) را در دست گرفت و انداخت بر خلاف میل او هر دو طاس یک آمد.سلطان جوان و مغرسخت متغیر شد بطوریکه هر لحظه دست به شمشیر می برد و ندیمان از ترس بر خود می لرزیدند.در آن حال ازرقی بدیهتا رباعی زیر را می سراید:

گر شاه دوشش خواست دو یک زخم افتاد                     تا ظن نبری که کعبتین داد نداد

آن زخم که کرد رای شاهنشه یاد                               در خدمت شاه روی بر خاک نهاد

                  نظامی گنجوی راوی این حکایت در دنباله سخن خود گوید : با منصور با یوسف (یکی دیگر از ندیمان طغان شاه که در آن موقع حضور داشته است) مرا حکایت کرد که امیر طغان شاه بدین دو بیتی چنان با نشاط آمد  و خوش طبع گشت که بر چشمهای ازرقی بوسه داد و زر خواست پانصد دینار و در دهان او می کرد تا یک درست مانده بود....

 

                  بدیهه اعمی اصفهانی

                 اعمی تخلص صفاهانی الاصل بود و در پیشاور گدایی میکرد و کور مادرزاد بود.روزی بر دکان رجبعلی نام سوداگر عبور کرد و طلب احسان نمود.رجبعلی گفت : اعمی اگر بر این مصراع ؛ مصراع دیگر پیوند کنی ترا یک روپیه خواهم داد و چنین خواند: اگر ماند شبی ماند شب دیگر نماند!

اعمی قدری فکر کرده این مصراع خواند :

جمال گل که بر شاخ است بر بستر نمی ماند               اگر ماند شبی ماند شب دیگر نمی ماند

همه حاضران لب به تحسین گشودند و هر کدام یک روپیه بدو دادند.

 

              بدیهه امیر خسرو دهلوی

              هنگامیکه امیر خسرو دهلوی کودکی بیش نبود یکی از دوستان پدرش بنام خواجه عزیز الدین از او خواست که کلمات مو بیضه خربزه و تیر را در شعری بیاورد.خسرو فی البدیهه گفت:

هر موی که در دو زلف آن یک صنم است                  صد بیضه عنبرین بر آن موی خم است

چون تیر مدان راست دلش را زیرا                           چون خربزه دندانش درون شکم است

 

           بدیهه امیر شاهی سبزواری در مجلس بایسنقر میرزا

          روزی در مجلس بایسنقر میرزا بزرگ زاده ای ناقابل بر او مقدم نشست.میرزا را آن تقدم ناخوش آمد.روی به امیر شاهی کرد و گفت در باب این نااهل و تقدم او بدیهه ای بگوی .شاهی فی الحال این قطعه را گفت:

شاها مدار چرخ فلک در هزار سال                چون من یگانه ای ننماید به صد هنر

گر زیر دست هر کس و ناکس نشسته ام           اینجا لطیفه ایست بدانم من اینقدر

بحرست مجلس تو و در بحر بی خلاف            گوهر به زیر باشد و خاشاک بر زبر

 

            بدیهه الف ابدال برای شاه اسماعیل صفوی

           الف ابدال ابتدا عطار بود دیوانه وش دکان به باد داد و جنون وار و پای در کوی و برزن نهاد.وی مدتی را نیز در خدمت سلطان یعقوب گذرانید و پس از فوت او در اصفهان به سر میبرد.هنگامیکه شاه اسماعیل صفوی اصفهان را تصرف کرد یکی از ملتزمین رکاب او بنام گرزالدین ابدال او را گرفته و از او زر طلب کرد.وی هر چند ابدال را کتک زد وی میگفن الف چیزی ندارد.چون این ماجرا را در مجلس شاه اسماعیل نقل کردند وی فرمان به احضار ابدال داد و چون ابدال حاضر شد شاه به او گفت : برای ما چه گفته ای؟ و ابدال این مطلع را برشاه خواند :

تاج شاهی که شرف بر سر قیصر دارد                    هر که این تاج ندارد تن بی سر دارد

شاه اسماعیل گفت ز ترس خوش آمد میگویی؟ و ابدال در بدیهه این بیت را به عرض رساند:

دارم حکایتی و نه جای خوش آمد است                  شاهی چنین به معرکه هرگز نیامده است

شاه اسماعیل شکفته شد و برای او وظیفه ای برای او مقرر کرد.

 

منبع : کتاب حکایتهای شیرین از بدیهه سرایی شعرا

۰
از ۵
۰ مشارکت کننده

نوشته های اخیر

دسته بندی ها

لطفا نظرات خود را با ما در میان بگذارید.

لطفا پس از پرداخت حتما کد پیگیری پرداخت یا اسکرین شات آن را از طریق ایمیل support@ielcot.ir ارسال کنید.

از وبسایت همکاران و مشتریان ما دیدن کنید.

تصویر 100*150 در بخشهای محصولات فروشگاهی و وبسایت همکاران=50000 تومان ماهانه
متن لینکدار بتنهایی در قسمت پانویس سایت=25000 تومان ماهانه(سایت-وبلاگ-شبکه اجتماعی)

برای تبلیغات بنری با توجه به اندازه و مکان درج بنر و ثابت یا متحرک بودن آن تفاوت قیمت وجود دارد.لطفا با دادن مشخصات از قسمت تماس با ما یا پیامک به 500010401212123 پیگیری کنید.

رمز عبورتان را فراموش کرده‌اید؟

ثبت کلمه عبور خود را فراموش کرده‌اید؟ لطفا شماره همراه یا آدرس ایمیل خودتان را وارد کنید. شما به زودی یک ایمیل یا اس ام اس برای ایجاد کلمه عبور جدید، دریافت خواهید کرد.

بازگشت به بخش ورود

کد دریافتی را وارد نمایید.

بازگشت به بخش ورود

تغییر کلمه عبور

تغییر کلمه عبور

حساب کاربری من

سفارشات

مشاهده سفارش